PSHS

Pacjent niesłyszący w gabinecie stomatologicznym. Część I

Mgr Katarzyna Kamyk – wykładowca języka migowego w Medycznym Studium Zawodowym w Częstochowie

Dr n.m. lek stom Joanna Sitko-Gap – wykładowca przedmiotów zawodowych w Medycznym Studium Zawodowym w Częstochowie

 

Zdjęcia – mgr Piotr Popielak

 

T: Pacjent niesłyszący w gabinecie stomatologicznym. Część I

T: Deafpatientin a dental office. Part I

 

Sowa kluczowe:

język migowy, alfabet palcowy

 

Key words:

sign language,finger alphabet

 

Streszczenie:

Pragnąc przybliżyć język migowy do świata medycznego, również do gabinetu stomatologicznego przedstawiamy podstawowe wiadomości dotyczący tej tematyki.

 

 

Summary:

Wishing tointroducesign languageto the world ofmedical, dentalofficealsopresentbasic informationonthe subject.

 

 

W obliczu olbrzymiego postępu wszystkich dyscyplin medycznych polska stomatologia w ostatnich czasach zmieniła swoje oblicze i stoi dziś na wysokim, światowym poziomie. Gabinet stał się „bardziej ludzki”, nowoczesny, przyjazny i dba nie tylko o zdrowie, ale również o komfort pacjenta.

Profesjonalny gabinet stomatologiczny nie powinien legitymować się tylko dobrym rzemiosłem, ale również „ludzką twarzą”. Chcąc zapewnić jak najwyższy standard leczenia dla swojego pacjenta powinien stać się bardziej przyjazny dla zwykłego, szarego człowieka i otworzyć się również na pacjenta niesłyszącego. We współczesnym świecie komunikacja pacjenta głuchoniemego nadal jest bardzo utrudniona, również w świecie medycznym. Pacjenci ci czują się niezrozumiani i jest im bardzo trudno porozumieć się z personelem medycznym. Wychodząc naprzeciw pacjentowi profesjonalny personel medyczny ( tj. m.in. rejestratorka medyczna, asystentka stomatologiczna, higienistka stomatologiczna) powinien opanować język migowy, przynajmniej w sposób podstawowy. Umiejętność ta niezwykle poprawi komunikacje w gabinecie stomatologicznym, jak również przybliży świat medyczny do „zwykłego” człowieka.

Pragnąc przybliżyć język migowy przedstawiamy podstawowe wiadomości dotyczący tej tematyki.

 

POLSKI ALFABET PALCOWY

 

Alfabet palcowy definiuje się jako system znaków opartych na ruchach i układach palców, gdzie poszczególnym głoskom (niektórzy znawcy twierdzą, iż znaki alfabetów palcowych odpowiadają literom i odzwierciedlają literowy zapis słów) odpowiadają ułożenia lub ruchy palców. Każdej literze lub liczbie przydzielony jest określony znak daktylograficzny (por. Gałkowski, Stawowy- Wojnarowska, 1983; Korzon, 1996; Sowa, 1997; Szczepankowski, 1998, 1999; Lówe, 1995; Zych, 2003).

Alfabet palcowy stanowi podstawowy element daktylografii, która jest pojęciem szerszym. Obejmuje ona cały zespół znaków migowych, przekazywanych palcami (np.: znaki liczebników, ułamków, działań arytmetycznych itd.). Etymologicznie daktylografia oznacza- „pisanie palcami”, pochodzi od greckich słów: dactilos – palec i grapho- piszę. W wielu krajach spotkać można także określenie daktylologia, pochodzące od greckiego słowa logos – słowo (por. Szczepankowski, 1998, 1999).

Cały alfabet palcowy składa się ze znaków jednoręcznych, tzn. znaki wykonujemy jedną ręką wiodącą (osoby praworęczne wykonują znaki ręką prawą, leworęczne- ręką lewą). W skład alfabetu wchodzą znaki statyczne ( znak litery przekazywany jest poprzez odpowiedni układ dłoni bez wykonania ruchu) oraz znaki dynamiczne-„ruchome” (podczas pokazywania znaku litery wykonujemy ruch ręką.

Ponieważ osoba niesłysząca odczytuje przekaz równolegle z układu ust i z ręki, ręka przekazująca znaki powinna znajdować się na wysokości ust, w odległości około 20 cm po prawej stronie twarzy (dla leworęcznych - po stronie lewej). Ręka w stosunku do ust może być nieco wysunięta do przodu a łokieć swobodnie odsunięty w bok. W trakcie przekazywania znaków należy patrzeć na twarz rozmówcy (w tym momencie nie należy patrzeć na własną rękę). Ponadto przekazywaniu znaków powinna towarzyszyć równocześnie ich wymowa. Należy zwrócić szczególną uwagę na właściwe wypowiadanie brzmienia danych głosek, tak ,aby nie występowała błędna wymowa doliterowa (tj. „b” nie „be”, „c” nie „ce” , „d” nie „de” itd.). (por. Szczepankowski, 2005).

Alfabet palcowy współdziałając z językiem migowym spełnia ważną rolę w komunikowaniu się. Jest on szeroko wykorzystywany, mianowicie:

do przekazywania niektórych imion własnych ( gdy nie istnieje znak migowy lub gdy jest nieznany mówiącemu),

do przekazywania akronimów, skrótów wyrazowych itp. (np.: PKS, mgr, itp.),

do przekazywania części wyrazów (przedrostków i przyrostków),

jako integralny element złożonego znaku ideograficznego* (np.: w polskim języku migowym daktylograficzne „ U” w znaku umowa ),

w przypadkach, w których spotykają się dwa identyczne znaki ideograficzne w różnych znaczeniach (np.: uchwalić uchwałę - wówczas jeden z nich przekazuje się daktylograficznie - literuje się),

do przekazywania homonimu w znaczeniu nieadekwatnym do ikonicznego charakteru znaku migowego (np.: przelać mając na myśli przepływ środków finansowych),

dla podkreślenia znaczenia wyrazu w treści wypowiedzi.

W systemie językowo - migowym** znaczenie alfabetu palcowego jest znaczące, gdyż za jego pomocą pokazuje się końcówki fleksyjne wyrazów. Za jego użyciem można także wyrażać wszelkiego rodzaju „ okrzyki” typu „ach”, „och” itp.

W polskim alfabecie palcowym istnieją odrębne znaki odpowiadające literom u i ó, ż, h i głoskom rz, cha więc obowiązują w pełni zasady ortografii. Istnieją również znaki odpowiadające głoskom takim jak: sz i cz. (por. Szczepankowski, 1998, 1999).

Trzeba podkreślić, że alfabety palcowe wykorzystywane są (jako samodzielna metoda) w dydaktyce jako element wspomagający komunikację językową dzieci niesłyszących.

 

*- znaki ideograficzne - to znaki określające pojęcia

**- system językowo-migowy - to połączenie mowy i języka miganego czyli miganej odmiany języka narodowego (wykorzystanie znaków klasycznego języka migowego zgodnie z zasadami gramatyki języka narodowego np.: polskiego)

 

LITERATURA

 

 

Gałkowski T. i Stawowy- Wojnarowska I., Wychowanie dzieci głuchych w wieku przedszkolnym, Warszawa 1983

Korzon A., Totalna komunikacja jako podejście wspomagające rozwój zdolności językowych uczniów głuchych, Kraków 1996

Lówe A., Wychowanie słuchowe: historia- metody- możliwości, Warszawa 1995

Sowa J., Pedagogika specjalna w zarysie, Rzeszów 1997

Szczepankowski B., Wyrównywanie szans osób niesłyszących. Optymalizacja komunikacji językowej., Siedlce 1998

Szczepankowski B., Niesłyszący- głusi- głuchoniemi: wyrównywanie szans., Warszawa 1999

Szczepankowski B., Komunikowanie się z osobami z uszkodzonym słuchem. Poradnik dla pracowników służb społecznych., Warszawa- Krapkowice 2005

Zych W., Niektóre problemy związane z procesem komunikowania się osób niesłyszących i słabo słyszących z otoczeniem, [w:] Wybrane zagadnienia pedagogiki specjalnej, (red.), A. Siedlaczek- Szwed, Częstochowa 2003

 

 

 


« przejdz do porzedniej strony